Ingenieus ontwerp hofje van de 21ste eeuw

Hofjes kennen we als schattige oude huisjes rond een binnentuin. In de jaren negentig werd de vraag geopperd of je die woonvorm ook op een moderne manier vorm zou kunnen geven. Tja, dat is iets voor architecten om zich over te buigen.
Er werd een voormalig parkeerterreintje aan het Spaarne beschikbaar gesteld, tussen de Gravinnesteeg en de Helmbrekerssteeg. Vervolgens werd een architectuurprijsvraag uitgeschreven om ‘het hofje van de 21ste eeuw’ te ontwerpen. Het aantal inzendingen overtrof alle verwachtingen: 198. Op de Gravenzolder van het stadhuis werden ze een voor een beoordeeld door een jury. Winnaar werd Dolf Floors uit Amersfoort.

De opgave was niet eenvoudig. Op een vrij klein, driehoekig terreintje moesten maar liefst 26 woningen komen, tien tweepersoons en zestien eenpersoons, anders zou het project onbetaalbaar worden. Er moest dus in de hoogte gebouwd, maar hoger dan de aangrenzende bebouwing aan het Spaarne mocht natuurlijk niet. De woningen moesten uitkijken op een binnentuin en het geheel moest sfeervol zijn. Het ging hier immers wel om een hofje, niet om zomaar een flat.

Binnentuin op het zuiden
Het resultaat mag er zijn. De binnentuin op het zuiden wordt aan drie zijden omsloten door woningen en langs de Gravinnesteeg loopt een muur. In die muur zijn openingen, zodat je vanuit de steeg een blik in het hofje kunt werpen. Aan het Spaarne zit de toegang: een hoge poort met daarboven twee appartementen. Dat maakt het tot een heus poortgebouw, zoals ook klassieke hofjes dat hebben. In de groene tuin staan her en der zitjes, het is er prettig toeven.

Ingenieus ontwerp
Het ingenieuze van het ontwerp zit erin dat het u-vormige bouwwerk van drie woonlagen niet oogt als een flat. Het bestaat uit losse gebouwen die door loopbruggen van glas en hout met elkaar verbonden zijn. Geen enkel deel heeft een vlakke gevel, per woonlaag springen muren naar voren of naar achteren. Het geheel oogt levendig, ook door de veelheid aan horizontale lijnen in het ontwerp. De rode aardetint op de muren geeft een warme sfeer.

Saamhorigheidsgevoel
Die warme sfeer is er ook op sociaal vlak. Er is een tuinkamer die ruimte biedt voor samenkomsten. Samen eten, vergaderen. Maar ook als je meer bezoek hebt dan in je woonkamer past. En natuurlijk bij speciale gelegenheden. Met het lustrum is er gedineerd, bewoners met bestuur. Er is saam- horigheidsgevoel in de hof. Als iemand griep heeft, wordt er boodschappen voor hem of haar gedaan. Ook is er een lief- en leedpotje, waarvan bijvoorbeeld een mooi boeket gekocht wordt als iemand in het ziekenhuis ligt. Er wordt geregeld met
elkaar gegeten, men doet bijna dagelijks koffie en een glaasje wijn, of gaat bijvoorbeeld met elkaar naar de bioscoop.

Gevel aan het Spaarne
Missie geslaagd, zou je zeggen. Gebouwd met moderne materialen in een eigentijds ontwerp, oogt en voelt dit complex werkelijk als een hofje.
Er is echter één maar: de gevel aan het Spaarne is weinig aantrekkelijk. Had dat nou niet anders gekund? Wij denken van niet. Uitgangspunt bij het ontwerp van een hofje is de sfeer rond de binnentuin, gecombineerd met gerieflijke appartementen. Dat heeft architect Floors heel knap gedaan. De bouwstijl is doorgetrokken naar de straatzijden, dus die zijn modern, dat kan niet anders. En tja, als vijf van je appartementen aan het Spaarne liggen, dan wil je de bewoners daar natuurlijk ruim uitzicht op bieden, dan maak je grote ramen.
Conclusie: bewoners van de Gravinne- hof zitten op de eerste rij. En passanten moeten hier maar even een oogje toe-
knijpen.